Overzicht BM  m Gastenboek m Vertel verder m Contact
Andreas 

        De website met meer dan 5540 heiligen, 4226 voornamen en 8496 afbeeldingen        

WelkomHeiligenMissaalheiligenHeiligenkalenderHeiligen op naamPatronatenVoornamen SJ Meer

1683  MARIA's Naamfeest ('Sterre der Zee') 


Info afbeeldingen

MARIA’s Naamfeest (‘Sterre der Zee’); 1683.

Feest 12 september.

Het feest van Maria’s naam stamt uit de Spaanstalige landen, waar het in de 16e eeuw een plaats had op de liturgische kalender. Naar het voorbeeld van Jezus’ naamfeest op 1 januari (tegenwoordig op 3 januari). Het was paus Innocentius xi (†1689; feest 13 augustus) die het feest van Maria’s Naam voor de hele kerk instelde. Dat gebeurde uit dankbaarheid voor de overwinning die koning Jan Sobieski van Polen op 12 september 1683 te Wenen op de Turken had behaald. Daarmee had hij de dreiging van een Turkse invasie afgewend.
Het kwam mooi uit dat deze datum, 12 september, viel vlak na het feest van Maria’s geboorte op 8 september, zodat geboorte en naamgeving binnen hetzelfde octaaf konden worden gevierd.

Maria is waarschijnlijk genoemd naar Mozes’ zuster Mirjam uit het Oude Testament. Zoals Mirjam een danklied aanhief toen de Hebreeën bevrijd waren van de Egyptenaren die met heel hun machtige leger in de golven ten onder waren gegaan en nu de arme vluchtelingen niet meer konden bedreigen (Exodus 15), zo hief Maria een danklied aan op het moment dat zij door haar nicht Elisabeth ‘de Moeder van de Heer’ genoemd werd en de toekomstige bevrijder in haar schoot droeg.

Betekenis ‘Maria’
Over de betekenis van Maria’s naam is in de loop van de geschiedenis heel wat gespeculeerd. Het is de vergrieksing van de Hebreeuwse naam Miriam of Mariam. Volgens de laatste stand van zaken in het wetenschappelijk onderzoek gaat men ervan uit dat het van oorsprong een Oud-Egyptische naam is die ‘schoon’ betekent: ‘fraai’, ‘welgevormd’, ‘weelderig’.

Men wijst erop dat de engel Gabriël haar begroet met de titel: ‘vol van genade’ (Lukas 1,28), alsof dat hetzelfde betekent als de naam ‘Mirjam’ of ‘Marjam’. Ook Elisabeths aanspreking zou daar op wijzen: ‘gezegend onder de vrouwen’ (Lukas 1,42). Zo was ook de bruid in het Oudtestamentische Hooglied genoemd: ‘schoonste onder de vrouwen’ (1,8). Ook mogelijk lijkt de vertaling: ‘Door de (Oud-Egyptische) god Ammon bemind’; of zelfs door JHWH bemind’.

De Griekse kerkvader Origenes († 254) redigeerde een Grieks etymologisch woordenboek van bijbelse voornamen. De westerse kerkvader Hiëronymus († 420; feest 30 september) maakte er een Latijnse bewerking van. Hij heeft eeuwenlang de opvatting bepaald over Maria’s naam. Hij meent dat ‘Maria’ zo veel wil zeggen als ‘stilla maris’ (= ‘druppel van de zee’) of – aldus Hiëronymus -  ‘amarum mare’ (=  ‘bittere zee’). Het heeft er alle schijn van dat Hiëronymus de oosterse naam in verband bracht met de Latijnse klank ‘mar-‘.

Al gauw wordt in de handschriften ‘stilla maris’ veranderd in ‘stella maris’ (= ‘ster van de zee’). Deze verschrijving gaat zeer waarschijnlijk niet op Hiëronymus zelf terug, maar op kopiïsten. Toch zal deze betekenis, opgevat als ‘verlichtster of sterre der zee’, in de loop van de geschiedenis het langste stand houden.

Uit de 9e eeuw stamt de beroemde Latijnse Mariahymne ‘Ave Maris Stella’.

1
Ave maris stella
Dei Mater alma,
Atque semper virgo
Felix coeli porta.
1
Gegroet, gij ster der zeeën
En milde Moeder Gods
Toch altijd maagd gebleven
Zalige hemelpoort.
2
Sumens illud Ave
Gabrielis ore,
Funda nos in pace
Mutans Evae nomen.
2
Dit Ave accepterend
Dat Gabriël u bracht
Verwortel ons in vrede
En wijzig Eva’s faam.
3
Solve vicla reis
Profer lumen caecis
Mala nostra pelle
Bona cuncta posce.
3
Maak zondaars los uit boeien
Breng aan de blinden licht
Wil bij ons kwaad verdrijven
Vraag van ons alle goeds.
4
Monstra te esse matrem,
Sumat per te preces,
Qui pro nobis natus
Tulit esse tuus.
4
Betoon u als een moeder
Bied ons gebed uw Zoon
Hij werd voor ons geboren
Gedragen in uw schoot.
5
Virgo singularis
Inter omnes mitis
Nos culpis solutos
Mites fac et castos.
5
Bijzonderste der maagden
Zachtmoedigste van al
Bevrijd ons van de schulden
En maak ons mild en rein.
6
Vitam praesta puram
Iter para tutum:
Ut videntes Iesum
Semper collaetemur.
6
Geef ons een zuiver leven
Wijs veilig ons de weg
Die ons brengt tot bij Jezus
En ’t eeuwige geluk.
7
Sit laus Deo Patri,
Summo Christo decus.
Spiritui Sancto,
Tribus honor unus.
7
Geloofd zij God de Vader
Aan Christus alle lof
En aan de Geest, zo heilig,
Eén eer voor alle drie.
Amen Amen
  
 vert. Dries van den Akker s.j.

Petrus Chrysologus († 450; feest 30 juli) meent dat ‘Maria’ vertaald moet worden met ‘domina’ (= ‘heerseres’), naar analogie van haar zoon Jezus die immers Dominus (= ‘Heer’) is.

Mystieke betekenis
In de geschiedenis van de vroomheid is veel gemediteerd over de naam van Maria en haar mystieke betekenis.
Caesarius van Heisterbach († ca 1240) roemt haar als:

Mater Alma Redemptoris Incentivum Amoris
(= Zoete Moeder van de Verlosser, Aanstekelijk in Liefde)

Maria Advocata Renatorum Imperatrix Angelorum
(= Maria Voorspreekster van Gedoopten [‘herborenen’]; Keizerin der Engelen)

Mater Altissimi Regis, Integritatis Auctrix
(= Moeder van de Allerhoogste Koning, Bron van Zuiverheid)

Multum Amabilis Regi Iesu Altissimo
(= Bijzonder geliefd bij Jezus, de Hoogste Koning)

Matre Anna Radice Iesse Adorta
(= Haar moeder was Anna uit de Wortel van Jesse Geboren)
Enz.

In de middeleeuwen kende men aan elk van de letters die haar naam vormen een edelsteen toe:
M = Margarita (parel)
A = Adamas (diamant)
R = Rubinus (robijn)
I = Iaspis (jaspis)
A = Amethistus (ametist)
Het is slechts een bescheiden greep uit de overvloed aan voorbeelden.

Verering & Cultuur
In de zogeheten Mérodekapel in de OLV-basiliek te Maastricht wordt het beeld vereerd van OLV Sterre der Zee. De verering van het beeld gaat terug tot in de middeleeuwen. Eind 17e eeuw verwierf het de titel ‘Sterre der Zee’; in 1837 kreeg het een plek in de OLV basiliek. Thans is het een druk bezocht bedevaartoord, waar de gehele dag mensen even komen bidden, een kaarsje opsteken, bloemen brengen en intenties opschrijven.

Patronaten
OLV Sterre der Zee geldt met name als beschermvrouwe voor de zeelieden. In Rotterdam deelt zij een parochiekerk met Sint Willibrord.

[Wijk ord.carm., P. Vinc. Van: ‘De Naam Maria. Over zijn beteekenis en veelerlei vormen, zijn verspreiding en vereering’ Leiden, Brill, 1936;Scr.1981;Wikipedia ‘Sterre der Zee’;Wimmer.1993p:78; Dries van den Akker s.j./2014.09.11]

Bronnen
  Al eens onze andere site: www.beeldmeditaties.nl bezocht?

© A. van den Akker s.j.
Deze pagina is het laatst gewijzigd op 23 nov 2014

Een greep uit wat deze website verder te bieden heeft:
VoorwoordLeeswijzerHoe wordt men heilig?VerantwoordingBronnenWoordenboek  
KerstafbeeldingenDe 12 apostelenPausenCitatenTante CatoArchiefTegelsBladwijzersNieuw
Tenslotte: een overzicht van alle hoofd- en submenu's van deze website